| |
| SAÇ TEMİZLİĞİ VE BAKIMI |
Saçlar da baş derisinde bulunan kıl köklerinden uzayarak büyüyen kıllardır. Kıl köklerindeki bezlerden salgılanan maddeler yağlı yapıdadır. |
| |
 |
Sağlıklı saçlara sahip olmak için düzenli biçimde yıkanmak gerekmektedir. Saçların fırçalanması dökülen saçlar, kir ve tozları uzaklaştırıcı işlev görmektedir. Normal bir saçın haftada en az bir ya da iki kez yıkanması gerekmektedir. Yağlı saçlar ise daha sık yıkanmalıdır. Saçlar temiz su ile iyice durulandıktan sonra kurutulmadan önce nazik bir biçimde taranmalıdır. Saçların kurulanmasında yumuşak bir havlu kullanılmalıdır. Kurulama işlemi de yumuşak olmalıdır. Eğer sert bir havlu kullanılır ya da çok şiddetli ovulursa saçların uçları çatallanabilir. Saçlar elektrikli kurutucularla kurutulabilir. Ancak kurutucunun saça çok yakın tutulmaması gerekmektedir. Bu durumda saçlı deri ve saçlar fazla sıcaktan olumsuz etkilenebilirler. |
|
Saç diplerinde kepek varsa, sık sık çok sıcak olmayan su ve sabunla yıkamak yararlı olabilir. Saçlar bol su ile iyice durulandıktan sonra da kepeklenme önlenemiyorsa bir sağlık kuruluşuna danışılmalıdır. Hekim önerisi dışında saçlar için yararlı olduğu ileri sürülen maddeler güvenli olmayabilirler. Saç temizliğinde kişisel olarak kullanılan fırça ve taraklar sık aralıklarla sıcak sabunlu su ile yıkanmalı ve durulanmalıdır. Sağlık yararı dışında saçların temizlik ve düzeni, insanlar arasındaki ilişkilerde ve kendini iyi hissetmede etkisi olan olumlu dış görünüş açısından da önemlidir. |
| |
| SAÇ PROBLEMLERİ |
 |
Her insanın başında 100-150.000 saç bulunur. Sarışınlarda daha çok saç bulunur. Sarışın saçlar daha ince iken siyah saçlar sarışın saçlara göre daha kalıncadır. Saçlar ayda ortalama 1 cm büyür. Bir saç kılının kalınlığı 0,07 mm olup, 10 cm uzunluğundaki bir kıl 0,7 mg ağırlıktadır. Saçları oluşturan kılların her biri birkaç tabakadan oluşur. Kılın dış yüzeyi köknar kozalağının dış yüzeyindeki pul gibi kabuklara benzer pullardan oluşur. Her kılın etrafı pul gibi tabakalardan oluşur ve buna cuticle denir. Kılın ortasında 5 µm (mikrometre) kalınlığında 100 µm uzunluğunda ve iğ şeklindeki hücrelerden oluşur ve hücreler arasında lipo-proteinler bulunur. |
|
| |
| SAÇ DÖKÜLMESİ |
| Günde ortalama 100 tane saç kılının dökülmesi normaldir. Şayet saçlar sıksa, saçı seyrelenler için ise günde 100 saç kılının dökülmesi normal değildir. Saç köklerinin % 85'i aktifse bu normaldir. Saçların kalınlığı da kişiden kişiye değişir. Siyah saçlıların saçları kalınken, sarı saçlıların saçları daha incedir. Saç dökülmesinin erken teşhisi çok önemlidir, böylece buna karşı tedbirler alınabilir. |
| |
| SAÇLARI TARAMA VE KURUTMA |
| Tarak ve fırçalar çok önemlidir, metal taraklar keskinse kılın dış yüzeyini tahrip eder. Bu nedenle doğru tarak ve fırça seçmek önemlidir. Doğal fırçalar saçların tahrip olmasını önler. Saçları kuruturken önce havlu ile iyice kurulanmalı ve çok kuvvetli olmayan bir ayarda saç kurutma makinesi ile saçlar kurutulur. Saçları yıkadıktan sonra aşırı sıcağa karşı doğal losyonlar kullanılır. Saçlar düğümlenince zorlamamak gerekir ve bir miktar losyonla çok kolay taranır. |
| |
| SAÇ KEPEĞİ |
İnsan derisi sürekli yenilenir, sertleşen deri hücresi atılır ve yerine yeni hücreler göreve başlar. Deri hücreleri 4 haftada bir yenilenir. Şayet bazı faktörler bu hücre yenilenmesini hızlandırırsa ortaya kepek çıkar. Kepek sayıları 1000'e varan baş derisi hücrelerinin birbirine yapışması ile ortaya çıkar. Kepeğin saçlar ve gömlek üzerindeki görünümü ise belidir.
|
| |
| KEPEKLENME SEBEPLERİ |
Stres, hormon anormallikleri, yanlış beslenme, yanlış şampuan kullanma vb. faktörlerdir. Birleşiminde izopropilalkol içeren şampuan, jöle (styling) ve saç spreyleri baş derisini kurutur. Böylece ölü deri hücreleri aşırı çoğalır ve kepek oluşur. |
| |
| KEPEK VE MANTARLAR |
Baş derisinin kepeklenmesi mantarlar için, özelliklede maya mantarları için ideal bir beslenme alanı oluşturur. Mantarların derinin üst tabakasına yerleşmesi iltihaplanmaya sebep olur ve buda kaşıntıya, kaşıntıda mantarlar daha geniş bir alana yayılır. Mantarların yayılması stres, alkol kullanımı, beyaz unlu ve şekerli besinler nedeniyle immün sistemi zayıflar. Böylece mikroplarla mücadele zorlaşır. |
| |
| KEPEĞE KARŞI KULLANILAN ŞAMPUANLAR |
Kepeğe karşı şampuanlar kepeği kısa vadede önleyebilirler, ancak kesin çözüm getirmezler. Şampuan kullanımı kesildikten kısa bir süre sonra kepek problemi tekrardan başlayabilir. |
| |
| KEPEĞE KARŞI TEDBİRLER |
1-) Saçları sıcak yıkamayın ve kurutmayın.
2-) Baş derisini kurutucu şampuan kullanılmamalıdır.
3-) Çok sert taranmamalı
4-) Tarak veya fırçanızı sık sık yıkayınız, başkaları ile paylaşmayınız.
5-) Siyah çay ve kahve yerine şifalı bitki çayları içilmelidir.
6-) Bol bol çiğ sebze ve meyve, zengin vitamin B, C, E ve çinko içeren besinler tüketin, hazır gıda, kızartma, aşırı yağlı kuruyemiş ve şeker tüketimi azaltın |
| |
| SAÇLARIN BEYAZLAŞMASI |
| Saçların beyazlaşması, melanin üretiminin yavaşlaması sonucu ortaya çıkar. Pigment renk verici maddedir. Melaninin azalması ile pigment yerine hava kesecikleri (oksijen kesesi) oluşur, böylece saçlar beyazlaşır. Melanin azalması ise vitamin-B kompleksinden biri veya bir kaçının azalması veya yetersizliği nedeniyle olur. B-Vitamini yetersizliğinin sebebi ise stres, depresyon, sinirlilik ve benzeri psikolojik rahatsızlıklar, beyaz un mamülleri, aşırı şekerli besinler ve aşırı hayvansal besinleri sayabiliriz. Hayvansal besinler yağlanmaya neden olur ve buda vitaminlerin absorbesini zorlaştırır. B-Vitamin yetersizliği önlenirse saçların beyazlaşması da yavaşlayabilir. |
| |
| SAÇIN PULSU DIŞ YÜZEYİ |
|
Saçların dış yüzeyi köknar veya çam kozalağının dışındaki pullar gibi pullardan oluşur. Yani her kılın dış yüzeyi pul pul tabakalardan oluşur ve kılın içini örter ve korur. Aşırı sıcaklar, aşırı sıcak kurulama, kimyasal ilaçlar kullanma, perma ve boyama gibi etkenlerden dolayı saçın dış yüzeyini oluşturan pulsu tabaka tahrip olur. Böylece saçlar parlaklığını kaybeder ve kırılgan bir hal alır. Özelliklede yaz aylarında güneş ve deniz suyuna karşı korunmak gerekir. Saçlara sürülen jöle veya saç sprey ile yatılmamalı, çünkü gece saçlar kırılabilir. Akşamları saçlardaki jöle veya sprey taranmalı veya yıkanmalıdır. |
| |
